• Agile Transformatie

Waarom doen we niets aan de cultuur?

Cultuur binnen een organisatie is een vreemd ding. Iedereen heeft er een gevoel bij, maar bijna niemand kan ’m goed aanwijzen. Of in woorden vatten. Laat staan bewust beïnvloeden. Toch bepaalt cultuur elke dag hoe er wordt samengewerkt, hoe besluiten vallen en hoe verandering landt. Hoogste tijd om er, juist in het begin van dit nieuwe jaar, eens aandacht aan te besteden in een serie artikelen.

Je merkt het zodra je binnenloopt. In de sfeer van een overleg. In hoe scherp of voorzichtig mensen zijn. Of er ruimte is om iets te proberen of juist niet. De cultuur. En denk maar eens terug aan die keer dat je van het ene team naar het andere ging: je voelde dat het anders was, je voelde jezelf anders. En ja, vaak onbewust, gedraag je je dan ook anders. Maar hoe komt dat? Langs welke lijnen kan je dat bekijken en beïnvloeden?

In de eerste reeks artikelen van 2026 wil ik de cultuur binnen jouw organisatie of team heel serieus nemen. Niet om die cultuur te beoordelen als goed of fout, maar om haar zichtbaar en bespreekbaar te maken.

Waarom deze reeks over cultuur in jouw organisatie?

In mijn werk zie ik veel teams en organisaties die willen veranderen: wendbaarder worden, beter samenwerken, meer leren. Maar de echt impactvolle verandering blijft dan toch vaak hangen op gedrag: “mensen doen in the end niet wat we hadden afgesproken.”

Mijn ervaring is dat dat zelden de oorzaak van het probleem is. Die zit dieper: in de onderliggende culturele patronen die bepaald gedrag logisch maken en ander gedrag juist lastig.

Competing Values Framework in de praktijk

De manier waarop ik in deze reeks naar cultuur kijk, is sterk geïnspireerd op het werk van Robert Quinn en Kim Cameron. Zij laten met het Competing Values Framework immers al decennia zien dat cultuur altijd draait om spanningsvelden. Ik werk zelf ruim 25 jaar met dit gedachtegoed. Deze reeks artikelen is mijn vertaling daarvan naar de dagelijkse praktijk.

In deze reeks gebruik ik daarom de vier terugkerende cultuurwaarden uit dit framework: vernieuwen & ontdekken, presteren & winnen, beheersen & borgen en samenwerken & verbinden. Zie dit niet als losstaande cultuurwaarden, maar als spanningsvelden die in elke organisatie aanwezig zijn in wisselende mate. Die spanning is geen probleem dat je moet willen oplossen, in Agile werken wil je er juist mee leren omgaan zonder één kant te absolutiseren.

De zes cultuur vragen die we samen verkennen

In de komende weken deel ik veel van mijn kennis uit de praktijk met je. Dit doe ik door in te gaan op 6 hele belangrijke vragen over cultuur. Natuurlijk zal ik op die vragen een antwoord delen. Maar misschien is het wel veel waardevoller als je deze 6 vragen aan jezelf (en je team) stelt.

1. Hoe voelt het hier eigenlijk?
2. Hoe wordt hier richting gegeven?
3. Hoe werken mensen hier samen?
4. Wat houdt ons hier bij elkaar?
5. Waar zetten we hier eigenlijk op in?
6. Wanneer vinden we hier dat we het goed doen?

Bij elke vraag verkennen we dus de vier mogelijke cultuurwaarden: vernieuwen & ontdekken, presteren & winnen, beheersen & borgen, samenwerken & verbinden. Niet om te kiezen wat beter is, maar om te onderzoeken wat dominant is en wat dat betekent voor de andere drie.

Wat je van deze reeks kunt verwachten

• Geen snelle conclusies
• Geen goed/fout-denken
• Wel herkenning, reflectie en scherpe vragen

Mijn uitnodiging is simpel: lees deze artikelen niet als theorie, maar als spiegel. Voor jezelf. Voor je team. Voor je organisatie. We beginnen bij het begin met het volgende blog over de vraag: hoe voelt het hier eigenlijk?