• Agile en Scrum Basics

Hoe voelt het hier eigenlijk?

Nieuw jaar. Nieuw project. Nieuwe job. Nieuw team. Hoe dan ook, je schuift aan bij het allereerste overleg. En nog voordat doelen, strategie en werkwijze ter sprake komen, gebeurt er iets anders. Je voelt iets: of er ruimte is, of scherpte. Of druk. Of voorzichtigheid. Of verbinding. Na het eerste artikel waarin we deze serie over cultuur introduceerden, onderzoeken we in dit artikel wat dat allereerste gevoel je vertelt over de cultuur van de organisatie waar je (mee) werkt. Niet om die cultuur te beoordelen als goed of fout, maar om te begrijpen wat die cultuur met jou doet.

Ik heb er een sport van gemaakt om, zodra ik een organisatie binnenloop, mijn radar aan te zetten. Wat gebeurt hier? Wat gebeurt hier juist niet? Hoe kijken mensen naar elkaar? Wat zeggen ze? En misschien nog belangrijker: hoe zeggen ze het? De antwoorden op die vragen zie je in hoe mensen elkaar aankijken. In hoe besluiten worden genomen. In wie het woord neemt en wie niet. In of er gelachen wordt. Of gezwegen. 

Ik heb geleerd om die eerste indruk serieus te nemen. Niet als oordeel, maar als signaal. Want dat gevoel zegt veel over de dominante kenmerken van de cultuur in de organisatie. Of, simpel gezegd, over het antwoord op die eerste vraag: hoe voelt het hier?

Geen bedrijfscultuur is per se goed of fout

Wanneer ik teams begeleid, stel ik die hoe-voelt-het-hier-vraag vaak al in de eerste tien minuten. Niet hardop, maar in mijn hoofd. En bijna altijd klopt mijn eerste indruk verrassend goed met wat later expliciet wordt gemaakt.

Wat me daarbij opvalt: geen enkele cultuur voelt per se ‘goed’ of ‘fout’. Maar elke cultuur nodigt bepaald gedrag uit en ontmoedigt ander gedrag. En precies dát is interessant. De vraag is dus niet: welke cultuur heb je? De vraag is: wat doet die cultuur met jou?

Vier manieren hoe je een cultuur kan voelen

Vernieuwen & ontdekken, presteren & winnen, beheersen & borgen en samenwerken & verbinden. Als je kijkt langs die vier bekende  cultuurwaarden vanuit het Competing Values Framework dan kun je grofweg vier verschillende manieren herkennen hoe je een cultuur kan voelen. Daar gaan we.

1. Vernieuwen & ontdekken

Hier voelt het licht en beweeglijk. Er is ruimte om dingen te proberen. Je hoeft niet alles vooraf te weten. Dat geeft energie, zeker als je graag initiatief neemt. Tegelijk kan het ook onrust geven. Niet alles is duidelijk. Niet alles wordt afgemaakt.

Vraag jezelf eens af:

• Krijg jij hier energie van of juist stress?
• Wat heb jij nodig om in deze context goed te functioneren?

2. Presteren & winnen

Hier voel je scherpte. Doelen zijn duidelijk. Er wordt geleverd. Dat kan enorm motiverend zijn, vooral als je houdt van focus en resultaat. Maar het kan ook voelen als druk. Alsof het nooit genoeg is.

Vraag jezelf eens af:

• Helpt deze scherpte jou vooruit?
• Of merk je dat leren en reflectie naar de achtergrond verdwijnen?

3. Beheersen & borgen

Hier voelt het voorspelbaar. Afspraken zijn helder. Rollen zijn duidelijk. Dat geeft rust en betrouwbaarheid. Tegelijk kan het ook zwaar voelen. Alsof verandering altijd eerst langs tien stappen moet.

Vraag jezelf eens af:

• Geeft deze duidelijkheid jou houvast?
• Of remt het je om initiatief te nemen?

4. Samenwerken & verbinden

Hier voel je veiligheid. Mensen kennen elkaar. Er is aandacht voor hoe het met je gaat. Dat kan heel krachtig zijn, maar soms ook stroperig als lastige keuzes worden uitgesteld.

Vraag jezelf eens af:

• Voel jij je hier gesteund?
• Of merk je dat harmonie soms belangrijker wordt dan richting?

Wat is jullie dominante cultuur?

Als je nu eens eerlijk naar jezelf kijkt:

• Welk gevoel herken jij het meest in jouw organisatie?
• Welke beschrijving voelt het meest als: “dit is hoe het hier meestal gaat”?
• En minstens zo belangrijk: wat betekent dat voor de andere drie?
  

Cultuur is namelijk nooit compleet. Als één gevoel dominant is, zijn andere manieren van werken per definitie minder aanwezig. Dat is geen probleem, zolang je het maar ziet. Misschien is dit wel de belangrijkste vraag: wat missen we soms en wat kost dat ons?

In de volgende blog zoom ik in op leiderschap. Want hoe het hier voelt, ontstaat niet vanzelf. Het wordt elke dag opnieuw versterkt of verzwakt door hoe er richting wordt gegeven. Wil je hier alvast eens over sparren? Hier kun je me vinden.